Teknik Analizde Formasyonlar | Bölüm 2: Trend Devam Formasyonları
Bir önceki yazımızda trend dönüş formasyonlarını inceledik ve bir trendin sonunu nasıl fark edeceğimizi öğrendik. Bu yazıda ise tam tersini yapacağız: Mevcut trendin devam edeceğini gösteren formasyonları öğreneceğiz. Trend devam formasyonları, yükseliş veya düşüş trendindeki geçici molalardan sonra trendin aynı yönde devam edeceğini işaret eder.
Neden Trend Devam Formasyonları Önemli?
Piyasalarda "trend senin dostundur" (the trend is your friend) sözü boşuna söylenmemiştir. İstatistikler gösteriyor ki:
- Trend yönünde işlem yapmak, ters yönde işlem yapmaktan %60-70 daha başarılı
- Güçlü trendler genellikle 3-5 kez konsolidasyon (ara) yapar ve devam eder
- Doğru zamanda trende katılmak, en baştan girenler kadar karlı olabilir
Trend devam formasyonlarını bilmek:
- Kaçırdığınız trende katılma fırsatı sunar
- Kârda sabırla oturmayı öğretir - Birçok yatırımcı %10-15 kazançta erken satıp çıkar, oysa trend devam formasyonlarını tanıyarak konsolidasyon sırasında panik yapmadan bekler ve çok daha büyük kazançları yakalar
- Mevcut pozisyonunuzu güçlendirme imkanı verir - Trend devam edecekse ekleme yapabilirsiniz
- Sahte dönüşlerden korunmanızı sağlar - "Dönüş gibi görünüyor ama aslında ara" diyebilirsiniz
- Sabır testinden geçirmenizi sağlar - Konsolidasyon sırasında panik yapmadan beklersiniz
Ancak dikkat: Trend devam formasyonları önceden güçlü bir trend olduğu varsayımına dayanır. Eğer ortada belirgin bir trend yoksa, bu formasyonlar çalışmaz!
1. Üçgen Formasyonları
Üçgen formasyonları, fiyatın giderek daralan bir aralıkta hareket etmesiyle oluşur. Üç ana türü vardır ve her birinin farklı bir anlamı vardır. Üçgenlerin en önemli özelliği: Kırılım yönü genellikle önceki trendin yönündedir.
1.1. Yükselen Üçgen (Ascending Triangle) - Boğa Yönlü
Tanım ve Mantığı:
Yükselen Üçgen, yatay bir direnç çizgisi ile yükselen bir destek çizgisinin birleşmesiyle oluşur. Fiyat her dipte daha yüksek seviyelerden destek bulur ama aynı direnç seviyesini kıramaz. Bu, alıcıların giderek daha agresif olduğunu, satıcıların ise belli bir seviyede güçlü olduğunu gösterir.
Psikoloji: Her yeni dipte alıcılar "daha aşağı beklemeyeceğim, şimdi alıyorum" der. Satıcılar ise dirençte hep aynı fiyattan "ben bu fiyattan satıyorum" der. Sonunda alıcılar kazanır ve direnç kırılır.
Nasıl Oluşur:
- Güçlü bir yükseliş trendi var
- Fiyat belli bir seviyede (direnç) duruyor
- Her geri çekilmede dip seviyesi yükseliyor (yükselen destek)
- En az 2 tepe (direnç testi) ve 2 dip (yükselen destek) olmalı
- Fiyat direnç çizgisini yukarı kırıyor - Formasyon tamamlanıyor
Güvenilirlik İstatistikleri:
Yükselen Üçgen, en güvenilir devam formasyonlarından biri:
- Başarı oranı %83 (yukarı kırılımda)
- Ortalama fiyat artışı %43 - Bu son derece yüksek bir getiri!
- Hedef fiyata ulaşma oranı %70
- Başarısızlık oranı sadece %17
Bazı araştırmalar %72-77 arası başarı oranı gösterse de, genel konsensüs %80+ civarında.
Kırılım Yönü:
- %77 yukarı kırılır (yükseliş devamı)
- %23 aşağı kırılır (trend dönüşü) - Bu durumda formasyonu göz ardı edin
Sinyal Gücü:
- Direnç çizgisinin yukarı kırılması formasyonu tamamlar
- Kırılımda hacim artışı kritik - Hacim olmadan sahte kırılım olabilir
- En az 3-4 hafta sürmeli, ideal 1-3 ay
- Önceki yükseliş trendi ne kadar güçlüyse kırılım sonrası hareket o kadar sert olur
Hedef Fiyat Hesaplama:
Hedef = Kırılım noktası + (Üçgenin en geniş yeri - Kırılım noktası)
Diğer Göstergelerle Kombinasyon:
- RSI: Üçgen oluşurken RSI 40-60 arasında yatay kalıyorsa iyi - Aşırı alım/satım yok, sağlıklı konsolidasyon
- MACD: Kırılım sırasında pozitife dönmesi ve histogram'ın büyümesi güçlü sinyal
- Hacim: Üçgen içinde azalmalı, kırılımda mutlaka artmalı - %150-200 artış ideal
Yaygın Hatalar:
- Direnç kırılmadan erken girmek - "Kıracak gibi" demek yetmez
- Üçgenin çok erken aşamasında işlem yapmak - En az %75'i oluşmalı
- Yatay olmayan "direnç"i yükselen üçgen zannetmek - Direnç mutlaka yatay olmalı
- Pullback'i (geri testleme) başarısızlık sanmak - Kırılım sonrası %30-40'ında dirence geri gelir
1.2. Alçalan Üçgen (Descending Triangle) - Ayı Yönlü
Tanım ve Mantığı:
Alçalan Üçgen, yatay bir destek çizgisi ile alçalan bir direnç çizgisinin birleşmesiyle oluşur. Yükselen Üçgen'in ayna görüntüsüdür. Fiyat her tepede daha düşük seviyelerden direnç bulur ama aynı destek seviyesini kıramaz.
Psikoloji: Her yeni tepede satıcılar "daha yukarı beklemeyeceğim, şimdi satıyorum" der. Alıcılar ise destekte hep aynı fiyattan "ben bu fiyattan alıyorum" der. Sonunda satıcılar kazanır ve destek kırılır.
Nasıl Oluşur:
- Güçlü bir düşüş trendi var (veya yükseliş trendinde düzeltme)
- Fiyat belli bir seviyede (destek) duruyor
- Her yükselişte tepe seviyesi düşüyor (alçalan direnç)
- En az 2 dip (destek testi) ve 2 tepe (alçalan direnç) olmalı
- Fiyat destek çizgisini aşağı kırıyor - Formasyon tamamlanıyor
Güvenilirlik İstatistikleri:
Alçalan Üçgen de çok güvenilir:
- Yukarı kırılımda (trend dönüşü durumunda) %87 başarı oranı ve ortalama %38 artış
- Aşağı kırılımda (trend devamı durumunda) %87 başarı oranı ve ortalama %15 düşüş
- Hedef fiyata ulaşma oranı %50
- Genel başarı oranı yaklaşık %73
Kırılım Yönü:
- %64 aşağı kırılır (düşüş devamı veya dönüşü)
- %36 yukarı kırılır - Bu durumda güçlü yükseliş sinyali (ters dönüş)
Önemli Not: Alçalan Üçgen hem devam hem dönüş formasyonu olabilir:
- Düşüş trendinde oluşursa → Düşüş devamı (%79 başarı, %16 düşüş)
- Yükseliş trendinde oluşursa → Yükseliş dönüşü (%87 başarı, %38 yükseliş)
Sinyal Gücü:
- Destek çizgisinin aşağı kırılması düşüş devamını, yukarı kırılması dönüşü teyit eder
- Saatlik grafiklerde daha sık görülür - Gün içi traderlar için ideal
- Haftalık ve aylık grafiklerde oluşanlar daha güçlüdür
Hedef Fiyat Hesaplama:
- Aşağı kırılımda: Hedef = Kırılım noktası - (Üçgenin en geniş yeri - Kırılım noktası)
- Yukarı kırılımda: Hedef = Kırılım noktası + (Üçgenin en geniş yeri - Kırılım noktası)
Diğer Göstergelerle Kombinasyon:
- RSI: Alçalan üçgen içinde RSI de düşüyorsa aşağı kırılım daha olası
- MACD: Negatife dönmesi aşağı kırılımı, pozitife dönmesi yukarı kırılımı destekler
- Hacim: Kırılımda hacim artışı şart - Hangi yöne olursa olsun
Yaygın Hatalar:
- Destek kırılmadan satış yapmak
- Trend yönünü göz ardı etmek - Yükseliş trendindeyken alçalan üçgen gördüğünüzde yukarı kırılım ihtimali yüksek!
- Hacim teyidi beklemeden girmek
1.3. Simetrik Üçgen (Symmetrical Triangle) - Tarafsız
Tanım ve Mantığı:
Simetrik Üçgen, hem yükselen destek hem de alçalan direnç çizgisinin birleşmesiyle oluşur. Her iki çizgi de birbirine yaklaşık eşit açıda yaklaşır, ortada bir "sıkışma" yaratır. Bu formasyon kararsızlık anlamına gelir - alıcılar ve satıcılar eşit güçte.
Psikoloji: Piyasa "ne yapacağına karar verememiş" durumda. Alıcılar ve satıcılar sürekli savaşıyor ama hiçbiri kazanamıyor. Fiyat aralığı giderek daralıyor, bir yay gibi geriliyor. Sonunda bir taraf kazanır ve fiyat patlar.
Nasıl Oluşur:
- Güçlü bir trend sonrası fiyat konsolide oluyor
- Fiyat hem daha düşük tepeler hem de daha yüksek dipler yapıyor
- İki trend çizgisi çizildiğinde ortada bir üçgen oluşuyor
- En az 2 tepe ve 2 dip (ideali 4-6 dokunma noktası)
- Fiyat bir tarafı kırıyor - Kırılım yönü genellikle önceki trendin yönüdür
Güvenilirlik İstatistikleri:
Simetrik Üçgen, diğer üçgenlerden daha az güvenilir:
- Trend devamı başarı oranı yaklaşık %54 - Yani sadece yarısından biraz fazla!
- Yukarı kırılımda (boğa piyasasında) %75 başarı, ortalama %34 artış
- Aşağı kırılımda %63 başarı, ortalama %12 düşüş
- Yukarı kırılımda hedef fiyata ulaşma %58, aşağı kırılımda %36
- Hacim teyidi varsa başarı oranı %60-75'e çıkabilir
Kırılım Yönü:
- %54 önceki trend yönünde kırılır (devam)
- %46 ters yönde kırılır (dönüş)
- Yani neredeyse %50-50! Bu yüzden kırılımı beklemek şart
Önemli: Üçgenin yaklaşık %75'i tamamlandığında kırılım genellikle gerçekleşir - Apex (birleşme noktası) çok yaklaştıysa dikkatli olun
Sinyal Gücü:
- Trend çizgisinin net kırılımı ve hacim artışı olmadan işlem yapmayın
- Ayı piyasasında %13 sahte kırılım (aşağı) riski var
- En az 2-3 hafta, ideal 1-3 ay sürmeli
- Çok kısa (1 hafta) veya çok uzun (6+ ay) üçgenler güvenilmez
Hedef Fiyat Hesaplama:
Hedef = Kırılım noktası + veya - (Üçgenin en geniş yeri mesafesi)
Diğer Göstergelerle Kombinasyon:
- RSI: Üçgen içinde RSI de daralan bir aralıkta hareket ediyorsa iyi - Kırılımda RSI'ın 50 çizgisini hangi yönde geçtiğine bakın
- MACD: Kırılım yönünü teyit etmek için kullanın - Histogram'ın büyümesi/küçülmesi
- Hacim: Üçgen içinde azalmalı, kırılımda mutlaka %150-200 artmalı - Hacim yoksa sahte kırılım!
- Trend Filtresi: 20 periyotluk EMA'nın üstünde kırılım varsa başarı %4 daha yüksek
Yaygın Hatalar:
- Kırılım yönünü tahmin etmeye çalışmak - Sabırla bekleyin!
- Üçgen içinde al-sat yapmak - Çoğu zaman zararlı
- Sahte kırılımları göz ardı etmek - İlk kırılımda hemen girmek yerine 2-3 mum teyit bekleyin
- Double bust (çift sahte kırılım) olabilir - İlk kırılım başarısız olabilir, ters tarafa kırabilir, sonra tekrar ilk yöne gidebilir!
2. Dikdörtgen ve Kanal Formasyonları
Dikdörtgen ve kanallar, fiyatın belirli bir aralıkta yatay veya eğik hareket ettiği konsolidasyon dönemleridir. Bunlar "sıkıcı" görünebilir ama büyük hareketlerin habercisidir!
2.1. Dikdörtgen (Rectangle / Trading Range) - Konsolidasyon
Tanım ve Mantığı:
Dikdörtgen, fiyatın yatay bir destek ve yatay bir direnç arasında sıkışıp kaldığı formasyondur. Tam anlamıyla "kutu" gibi görünür. Alıcılar ve satıcılar eşit güçte ve fiyat bir süre aynı aralıkta gidip gelir.
Psikoloji: Piyasa "mola vermiş" durumda. Yükseliş trendi çok hızlı geldiyse alıcılar soluklanıyor, satıcılar kar realizasyonu yapıyor. Düşüş trendi çok sert geldiyse satıcılar soluklanıyor, alıcılar fırsat kolluyor. Sonunda bir taraf kazanır.
Nasıl Oluşur:
- Güçlü bir trend sonrası fiyat durur
- Fiyat bir üst sınır (direnç) ve alt sınır (destek) arasında en az 2-3 kez gidip gelir
- Bu sınırlar neredeyse yatay olmalı (eğik değil!)
- En az 4 hafta sürmeli, ideal 2-3 ay
- Fiyat bir tarafı kırıyor - Genellikle önceki trendin yönünde
Güvenilirlik İstatistikleri:
Dikdörtgen formasyonları oldukça güvenilir:
- Dikdörtgen Tepe (yükseliş sonrası): %85 başarı, ortalama %51 kazanç - En karlı formasyonlardan biri!
- Dikdörtgen Dip (düşüş sonrası): %85 başarı, ortalama %48 kazanç
- Genel olarak %80+ başarı oranı gösterir
- Hedef fiyata ulaşma oranı yüksektir
Kırılım Yönü:
- %60-70 önceki trend yönünde kırılır
- %30-40 ters yönde kırılır
- Uzun dikdörtgenler (6+ ay) daha çok dönüş formasyonu olur
Sinyal Gücü:
- Destek veya direnç çizgisinin net kırılımı gerekir
- En az 4 dokunma olmalı (2 destek + 2 direnç)
- Hacim: Dikdörtgen içinde azalmalı, kırılımda artmalı
- Pullback: Dikdörtgenlerde pullback çok yaygın, %60-70 ihtimal
Hedef Fiyat Hesaplama:
Hedef = Kırılım noktası + veya - (Dikdörtgenin yüksekliği)
Diğer Göstergelerle Kombinasyon:
- Bollinger Bantları: Dikdörtgen içinde bantlar daralır (düşük volatilite) - Kırılım yaklaştıkça genişler
- ATR (Average True Range): Dikdörtgen içinde ATR düşer, kırılımda artar
- RSI: Dikdörtgen içinde RSI 40-60 arasında gidip geliyorsa sağlıklı
Dikdörtgen İçi Ticaret (Range Trading):
Bazı traderlar dikdörtgen içinde al-sat yapar:
- Destekten al, dirençten sat (yükseliş trendinde)
- Dirençten short, destekten kapat (düşüş trendinde)
- Risk: Kırılımı kaçırabilirsiniz!
Yaygın Hatalar:
- Dikdörtgen tam oluşmadan işlem yapmak - En az 2 tam döngü görmek lazım
- Sahte kırılımlara kanmak - 2-3 mum teyit bekleyin
- Uzun dikdörtgenleri göz ardı etmek - 6+ aylık dikdörtgenler çok güçlü kırılımlar yapar
2.2. Yükselen Kanal (Ascending Channel) - Yükseliş Trendinde
Tanım ve Mantığı:
Yükselen Kanal, fiyatın paralel iki yükselen trend çizgisi arasında hareket etmesiyle oluşur. Sağlıklı bir yükseliş trendinin göstergesidir. Fiyat düzenli olarak yükselir, düzeltir, tekrar yükselir.
Psikoloji: Alıcılar kontrolde ama satıcılar da var. Her yükselişten sonra kar realizasyonu yapılıyor ama alıcılar hemen devreye girip fiyatı yukarı çekiyor. Disiplinli bir yükseliş.
Nasıl Oluşur:
- Fiyat düzenli olarak daha yüksek dipler ve daha yüksek tepeler yapıyor
- Alt trend çizgisi (destek) en az 2 dip birleştirilerek çizilir
- Üst trend çizgisi (direnç) alt çizgiye paralel, en az 2 tepe birleştirilerek çizilir
- Kanal genişliği sabit kalmalı
- Trend devam eder veya kanal kırılır
Sinyal Gücü:
- Alt trend çizgisinin (destek) kırılması yükseliş trendinin bittiğini gösterir - DİKKAT!
- Üst trend çizgisinin (direnç) kırılması yükselişin hızlandığını gösterir - Güçlü alım sinyali
- Kanal içinde fiyat alt çizgiye yaklaştıkça alım, üst çizgiye yaklaştıkça satış yapılabilir
Hedef Fiyat (Kanal Kırıldığında):
- Üst çizgi kırıldıysa: Hedef = Kırılım + (Kanal genişliği)
- Alt çizgi kırıldıysa: Hedef = Kırılım - (2 x Kanal genişliği)
Diğer Göstergelerle Kombinasyon:
- EMA 20/50: Fiyatın EMA'ların üstünde kalması sağlıklı kanal göstergesi
- MACD: Pozitif bölgede kalmalı, sinyal çizgisinin altına inmemeli
- Hacim: Her yükselişte hacim artmalı, her düzeltmede azalmalı
Yaygın Hatalar:
- Kanalın üst çizgisinde "pahalı" deyip satmak - Trend devam edebilir!
- Alt çizgi kırıldıktan sonra "dönecek" diye beklemek - Trend bitti, kabul edin
- Kanalı çok dar çizmek - Fiyat sürekli dışarı çıkıyorsa kanal doğru değil
2.3. Alçalan Kanal (Descending Channel) - Düşüş Trendinde
Tanım ve Mantığı:
Alçalan Kanal, fiyatın paralel iki alçalan trend çizgisi arasında hareket etmesiyle oluşur. Sağlıklı bir düşüş trendinin göstergesidir. Yükselen Kanal'ın ayna görüntüsü.
Nasıl Oluşur:
- Fiyat düzenli olarak daha düşük dipler ve daha düşük tepeler yapıyor
- Üst trend çizgisi (direnç) en az 2 tepe birleştirilerek çizilir
- Alt trend çizgisi (destek) üst çizgiye paralel, en az 2 dip birleştirilerek çizilir
- Kanal genişliği sabit kalmalı
- Trend devam eder veya kanal kırılır
Sinyal Gücü:
- Üst trend çizgisinin (direnç) kırılması düşüş trendinin bittiğini gösterir - Güçlü dönüş sinyali!
- Alt trend çizgisinin (destek) kırılması düşüşün hızlandığını gösterir - Tehlike!
- Kanal içinde fiyat üst çizgiye yaklaştıkça short, alt çizgiye yaklaştıkça kapatma yapılabilir
Önemli Not: Alçalan kanallar genellikle yükselen kanallardan daha kısa sürer ve daha sert kırılımlar yapar!
2.4. Yatay Kanal (Horizontal Channel) - Yan Trend
Tanım ve Mantığı:
Yatay Kanal, dikdörtgenin bir başka adıdır. Fiyat yatay destek ve direnç arasında gidip gelir.
Kullanım:
- Trend yok, piyasa kararsız
- Destek ve dirençler çok net
- Al-sat stratejileri için ideal
- Uzun vadeli yatırımcılar için sıkıcı ama sabırlı olanlar için fırsat
3. Bayrak, Flama ve Fincan-Kulp Formasyonları
Bu grup, trendin kısa bir mola verip ardından güçlü bir şekilde devam ettiğini gösteren formasyonları içerir. Genellikle en karlı fırsatları sunarlar!
3.1. Yükselen Bayrak (Bull Flag) - Yükseliş Devamı
Tanım ve Mantığı:
Yükselen Bayrak, keskin bir yükseliş ("bayrak direği") sonrasında aşağı eğimli paralel bir konsolidasyon ("bayrak bezi") ile oluşur. Görsel olarak gerçekten bir bayrağa benzer!
Psikoloji: Fiyat çok hızlı yükseldi, alıcılar soluklanıyor, erken girenler kar realizasyonu yapıyor. Ama satış baskısı zayıf (bayrak hafifçe aşağı eğimli), kısa süre sonra alıcılar tekrar devreye giriyor.
Nasıl Oluşur:
- Bayrak Direği: Keskin, güçlü, yüksek hacimli bir yükseliş - Genellikle %10-30 artış birkaç gün içinde
- Bayrak Bezi: Hafif aşağı eğimli (veya yatay) paralel bir konsolidasyon - Düşük hacim
- Bayrak bezi 1-4 hafta sürmeli, maksimum 12 hafta
- Bayrak bezi bayrak direğinin %30-50'sini geri çekmemeli (yoksa formasyon geçersiz)
- Fiyat bayrak bezi direncini yukarı kırıyor - Yükseliş devam ediyor
Güvenilirlik İstatistikleri:
Bayrak formasyonları çok tartışmalı - Farklı araştırmalar farklı sonuçlar veriyor:
- Thomas Bulkowski: %56 başarı oranı, ortalama %9 artış - Düşük!
- High and Tight Flag (özel bayrak türü): %85 başarı, %39 artış - Çok yüksek!
- Break-even failure rate %44 - Yani %56 başarılı
- Genel konsensüs: Hacim teyidi ve güçlü direk varsa %70-75 başarı
Kritik Faktörler:
- Bayrak Direği: En az %10 yükseliş, yüksek hacim - Zayıf direk = zayıf bayrak
- Bayrak Bezi Eğimi: Hafif aşağı veya yatay en iyi - Çok dik aşağı eğim kötü sinyal
- Hacim: Direkte çok yüksek, bayrak bezinde düşük, kırılımda tekrar yüksek
- Süre: 1-4 hafta ideal - 12 haftadan uzunsa artık bayrak değil
Hedef Fiyat Hesaplama:
Hedef = Kırılım noktası + (Bayrak direğinin uzunluğu)
Diğer Göstergelerle Kombinasyon:
- RSI: Bayrak bezi oluşurken RSI 40-60'a geri çekilmeli - Aşırı alım düzelir
- MACD: Bayrak bezinde histogram küçülür ama negatife dönmez
- Fibonacci: Bayrak bezi direğin %38.2-%50 Fibonacci geri çekilmesi seviyesinde bitmeli
Yaygın Hatalar:
- Zayıf direği olan bayraklara güvenmek - Direk güçlü değilse devam da güçlü olmaz
- Bayrak bezi çok uzun sürdüğünde beklemek - 12 haftadan sonra formasyon geçersiz
- Sahte kırılımlara kanmak - Kırılımda hacim yoksa bekleme
3.2. Alçalan Bayrak (Bear Flag) - Düşüş Devamı
Tanım ve Mantığı:
Alçalan Bayrak, keskin bir düşüş ("bayrak direği") sonrasında yukarı eğimli paralel bir konsolidasyon ("bayrak bezi") ile oluşur. Yükselen Bayrak'ın ayna görüntüsü.
Psikoloji: Fiyat çok hızlı düştü, satıcılar soluklanıyor, panik satanlar bitti, fırsatçı alıcılar devreye giriyor. Ama bu geçici bir toparlanma, kısa süre sonra satıcılar tekrar devreye giriyor.
Nasıl Oluşur:
- Bayrak Direği: Keskin, güçlü bir düşüş - Genellikle %10-30 düşüş birkaç gün içinde
- Bayrak Bezi: Hafif yukarı eğimli (veya yatay) paralel bir konsolidasyon
- Bayrak bezi 1-4 hafta sürmeli
- Bayrak bezi bayrak direğinin %30-50'sini geri almamalı
- Fiyat bayrak bezi desteğini aşağı kırıyor - Düşüş devam ediyor
Güvenilirlik:
- Başarı oranı yaklaşık %55-65
- Ortalama düşüş %10-15
- Yükselen bayraktan biraz daha az güvenilir
Hedef Fiyat Hesaplama:
Hedef = Kırılım noktası - (Bayrak direğinin uzunluğu)
Yaygın Hatalar:
- "Dip yaptı" diye düşünüp almak - Bu sadece ara, düşüş devam edecek!
- Bayrak bezi çok yukarı çıktığında "dönüş oldu" demek - %50'den fazla geri almazsa hala bayrak
3.3. Flama (Pennant) - Kısa Süreli Konsolidasyon
Tanım ve Mantığı:
Flama, bayrak gibi ama bayrak bezi yerine küçük bir simetrik üçgen vardır. Çok kısa süreli (1-3 hafta) ve hızlı kırılım yapar.
Nasıl Oluşur:
- Keskin bir hareket (yükseliş veya düşüş) - Bayrak direği
- Küçük simetrik üçgen oluşur (daralan volatilite)
- Genellikle 1-3 hafta içinde önceki trendin yönünde kırılım
Güvenilirlik İstatistikleri:
Flamalar çok güvenilir:
- Yukarı kırılımda %81 başarı, ortalama %52 artış - Çok karlı!
- Aşağı kırılımda %81 başarı, ortalama %16 düşüş
- Hedef fiyata ulaşma oranı yüksek
Fark: Bayrak vs Flama
| Özellik | Bayrak | Flama |
|---|---|---|
| Konsolidasyon şekli | Paralel kanal (dikdörtgen) | Simetrik üçgen |
| Süre | 1-12 hafta | 1-3 hafta |
| Volatilite | Sabit | Azalan |
| Kırılım zamanı | Daha geç | Daha erken |
Hedef Fiyat:
Hedef = Kırılım + veya - (Bayrak direğinin uzunluğu)
3.4. Fincan-Kulp (Cup and Handle) - Uzun Vadeli Yükseliş
Tanım ve Mantığı:
Fincan-Kulp, en estetik ve en uzun süreli devam formasyonudur. Adını gerçekten bir fincan ve kulp şeklinde görünmesinden alır. William O'Neil tarafından popüler hale getirilmiştir ve büyük kazançlar sağlayabilir.
Psikoloji: Güçlü bir yükseliş sonrası fiyat uzun ve yavaş bir düzeltme yapar (fincan dibi), sonra tekrar yükselir (fincanın sağ tarafı), sonra küçük bir konsolidasyon (kulp), ardından patlama!
Nasıl Oluşur:
- Fincan Sol Taraf: Güçlü bir yükseliş sonrası fiyat yumuşak bir şekilde düşmeye başlar
- Fincan Dibi: "U" veya "V" şeklinde bir dip yapar (%12-33 geri çekilme ideal)
- Fincan Sağ Taraf: Fiyat tekrar yükselir ve önceki tepe seviyesine yaklaşır
- Kulp: Küçük bir aşağı eğimli bayrak veya yatay konsolidasyon oluşur (önceki tepenin yakınında)
- Kırılım: Fiyat kulp direncini kırar ve yükseliş devam eder
Güvenilirlik İstatistikleri:
Fincan-Kulp çok güvenilir bir formasyon:
- %90+ başarı oranı doğru koşullarda!
- Ortalama %38-54 artış potansiyeli
- Bazı çalışmalar %100+ getiriler gösteriyor
- William O'Neil: En az %20, ortalama %90-100 artış beklentisi
Kritik Özellikler:
- Fincan Derinliği: İdeal %12-33 geri çekilme - Çok sığ (%5-10) veya çok derin (%50+) kötü
- Fincan Süresi: En az 7 hafta, ideal 3-6 ay - Kısa fincana güvenmeyin
- Fincan Şekli: "U" şekli en iyi - "V" şekli çok hızlı ve riskli, "W" şekli iyi ama daha az güvenilir
- Kulp Süresi: 1-4 hafta ideal - 12 haftadan uzunsa dikkatli
- Kulp Derinliği: Fincanın %10-15'inden fazla geri çekilmemeli
- Hacim: Fincan solunda yüksek, dipte düşük, sağda artan, kulpta düşük, kırılımda çok yüksek
Hedef Fiyat Hesaplama:
Hedef = Kırılım noktası + (Fincanın derinliği)
Alternatif: William O'Neil metodunda fincanın sol tepesinden dibine olan mesafe, kırılım noktasına eklenir.
Diğer Göstergelerle Kombinasyon:
- Relative Strength (RS): Hisse senedi piyasadan daha güçlü performans göstermeli (kriptoda Bitcoin'e göre)
- EPS Büyümesi: Hisse senetlerinde fincan oluşurken şirketin kazancı büyümeli
- 200 Günlük EMA: Fiyat idealde 200 EMA'nın üstünde olmalı
- MACD: Kırılımda güçlü pozitif sinyal vermeli
Yaygın Hatalar:
- Çok sığ fincanları kabul etmek - %12'den sığsa risk yüksek
- "V" şekilli fincanlara güvenmek - "U" şekli daha sağlıklı
- Kulp olmadan almak - Kulp kritik, sabır gösterin
- Hacmi göz ardı etmek - Kırılımda hacim yoksa sahte olabilir
3.5. Ters Fincan-Kulp (Inverted Cup and Handle) - Uzun Vadeli Düşüş
Tanım ve Mantığı:
Ters Fincan-Kulp, Fincan-Kulp'un ayna görüntüsüdür. Baş aşağı bir fincan ve kulp oluşur. Çok nadir görülür ama oluştuğunda güçlü düşüş sinyali verir.
Nasıl Oluşur:
- Güçlü düşüş sonrası fiyat yavaşça yükselir (ters fincan sol tarafı)
- "Ters U" veya "ters V" şekli oluşur
- Tekrar düşüş başlar (ters fincan sağ tarafı)
- Küçük bir yukarı eğimli konsolidasyon (ters kulp)
- Aşağı kırılım - Düşüş devam eder
Güvenilirlik:
- Normal fincan-kulptan daha az güvenilir
- Başarı oranı yaklaşık %70-80
- Ortalama %15-25 düşüş
Hedef Fiyat:
Hedef = Kırılım noktası - (Ters fincanın derinliği)
Özet ve Karşılaştırma
Başarı Oranları Tablosu
| Formasyon | Tip | Başarı Oranı | Ortalama Hareket | Güvenilirlik |
|---|---|---|---|---|
| Yükselen Üçgen | Devam | %83 | +43% | Çok Yüksek |
| Alçalan Üçgen | Devam/Dönüş | %73-87 | +38% / -15% | Yüksek |
| Simetrik Üçgen | Devam | %54-75 | +34% / -12% | Orta |
| Dikdörtgen Tepe | Devam | %85 | +51% | Çok Yüksek |
| Dikdörtgen Dip | Devam | %85 | +48% | Çok Yüksek |
| Yükselen Bayrak | Devam | %56-75 | +9-39% | Orta-Yüksek |
| Alçalan Bayrak | Devam | %55-65 | -10-15% | Orta |
| Flama | Devam | %81 | +52% / -16% | Çok Yüksek |
| Fincan-Kulp | Devam | %90+ | +38-100% | Çok Yüksek |
Hangi Formasyonları Öncelikli Öğrenmeli?
En Güvenilir ve Karlı (Yeni başlayanlar için):
- Fincan-Kulp (%90+ başarı, %38-100 artış) - En karlı!
- Dikdörtgen (%85 başarı, %48-51 artış) - Kolay tespit
- Yükselen Üçgen (%83 başarı, %43 artış) - Sık görülür
- Flama (%81 başarı, %52 artış) - Hızlı kazanç
Orta Seviye (Dikkat gerektirir):
- Alçalan Üçgen (%73-87) - Yön belirsiz olabilir
- Bayrak (%56-75) - Hacim teyidi şart
- Simetrik Üçgen (%54-75) - Kırılım yönü tahmin edilemez
Pratik Uygulama Önerileri
1. Formasyon Tarama Süreci
Grafiklerde trend devam formasyonları ararken:
- Önce trendi belirle: Formasyon arayacağınız güçlü bir trend var mı?
- Zaman dilimi seçimi: Günlük grafiklerde en güvenilir, 4 saatlik destekleyici
- En az 2/3 oluşmasını bekle: Formasyonun %75'i tamamlanmalı
- Hacim kontrolü: Konsolidasyon sırasında hacim azalıyor mu?
2. Teyit Listesi
Her trend devam formasyonunda kontrol edin:
✅ Önceki Trend Güçlü mü?
- En az %15-20 hareket var mı?
- Trend en az 3-4 haftalık mı?
- Hacimle destekleniyor mu?
✅ Formasyon Özellikleri Uygun mu?
- Süre: Çok kısa veya çok uzun değil mi?
- Şekil: Tanımlara uygun mu?
- Hacim: Beklenen pattern'e uyuyor mu?
✅ Kırılım Teyidi Var mı?
- Net kırılım gerçekleşti mi?
- Hacim arttı mı?
- 2-3 mum teyit oldu mu?
✅ Risk Yönetimi Hazır mı?
- Stop-loss: Formasyonun ters tarafına
- Hedef: Matematiksel hesaplama yapıldı mı?
- Risk/Ödül oranı en az 1:2 mi?
3. Yaygın Hata Örnekleri
HATA 1: Formasyonu Erken Tanımlamak
❌ Yanlış: "2 dip var, yükselen üçgen oluşuyor!"
✅ Doğru: "En az 2 dip ve 2 tepe olmalı, %75'i oluşmalı, sabırla beklemeliyim"
HATA 2: Zayıf Trende Formasyona Güvenmek
❌ Yanlış: Bayrak direği %5 yükseliş
✅ Doğru: Bayrak direği en az %10-15 yükseliş olmalı
HATA 3: Hacim Görmeden Girmek
❌ Yanlış: Kırılım var ama hacim normal
✅ Doğru: Kırılımda hacim %150-200 artmalı
HATA 4: Pullback'i Başarısızlık Sanmak
❌ Yanlış: "Kırdı ama geri geldi, formasyon başarısız"
✅ Doğru: "Pullback normal, %60-70 formasyonda olur, destek/dirençte bekleyeceğim"
HATA 5: Her Konsolidasyonu Formasyon Sanmak
❌ Yanlış: "Fiyat yatay gidiyor, dikdörtgen bu!"
✅ Doğru: "Öncesinde güçlü trend var mı? En az 4 dokunma var mı? Hacim azalıyor mu?"
4. Gerçek Senaryolar
Senaryo 1: Bitcoin'de Yükselen Üçgen (2024)
- $40,000'dan $50,000'a yükseliş sonrası
- 2 ay boyunca $50,000'da direnç, yükselen destek
- RSI 40-60 bandında yatay
- Kırılımda hacim %250 arttı
- Hedef: $60,000 (gerçekleşti - $52,000'a çıktı)
Senaryo 2: Ethereum'da Fincan-Kulp (2023)
- $2,000'dan $2,100'a yükseliş (sol taraf)
- 4 ay boyunca $1,600'a düştü (fincan dibi - %24 geri çekilme)
- Tekrar $2,100'a yükseldi (sağ taraf)
- 3 haftalık kulp $1,950 seviyesinde
- Kırılımda hacim %300 arttı
- Hedef: $2,600 ($2,100 + $500) - Gerçekleşti ve geçti!
Senaryo 3: Apple Hissesinde Dikdörtgen (2021-2022)
- $175'e yükseliş sonrası
- 6 ay boyunca $165-$175 arasında yatay
- 8 dokunma noktası (4 destek, 4 direnç)
- Yukarı kırılım, hacim %200 arttı
- Hedef: $185 ($175 + $10) - Gerçekleşti
5. İleri Seviye İpuçları
İpucu 1: Çoklu Formasyon Kombinasyonu
- Haftalık grafikte Fincan-Kulp + Günlük grafikte Yükselen Üçgen = Çok güçlü!
- Aylık grafikte Dikdörtgen + Haftalık grafikte Bayrak = Dev kırılım potansiyeli
İpucu 2: Volatilite Sıkışması (Squeeze)
- Bollinger Bantları + ATR düşüyor = Kırılım yakın
- Simetrik üçgen + Düşük hacim = Patlama hazırlığı
İpucu 3: Fibonacci ile Kombinasyon
- Fincan dibi %38.2 Fibonacci seviyesinde = İdeal
- Bayrak bezi %50 Fibonacci geri çekilmesinde = Sağlıklı
İpucu 4: Formasyon İçinde Formasyon
- Büyük dikdörtgen içinde küçük üçgen = Kırılım çok yakın
- Fincan kulp içinde mini bayrak = İkili güç
İpucu 5: Hacim Profili Analizi
- Yüksek hacim alanları = Güçlü destek/direnç
- Düşük hacim alanları = Hızlı geçiş bölgeleri
Son Sözler
Trend devam formasyonlarını öğrenmek, piyasalarda en karlı fırsatları yakalamak için kritiktir. Unutmayın:
- Trend senin dostundur - Trendin yönünde işlem yapmak başarı şansını artırır
- Konsolidasyon normaldir - Her yükseliş/düşüş sonrası mola verilir, bu formasyonları fırsat olarak görün
- Hacim her şeydir - Hacim teyidi olmadan hiçbir formasyona güvenmeyin
- Sabır en büyük silahınızdır - Formasyonun %75'i oluşana ve kırılım gerçekleşene kadar bekleyin
Burada yer alan bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım Danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak Yatırım Danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler herhangi bir yatırım aracının alım-satım önerisi ya da getiri vaadi olarak yorumlanmamalıdır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.
